تبلیغات
بصائر - مطالب مرداد 1393
منوی اصلی
موضوعات وبلاگ
مطالب پیشین
آرشیو مطالب
وصیت شهدا
وصیت شهدا
آمار وبلاگ
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • کل بازدیدها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین به روز رسانی :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
درباره

احسان ملانوری
دانشجوی دوره دهم کارشناسی ارشد پیوسته رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات
تهران - دانشگاه امام صادق علیه السلام
لینک دوستان
نویسندگان
جستجو

لوگوی دوستان
کاربردی
[cb:blog_page_title]
منوی اصلی
موضوعات وبلاگ
مطالب پیشین
آرشیو مطالب
صفحات مجزا
وصیت شهدا
وصیت شهدا
نظرسنجی
[cb:poll_question]

[cb:poll_answer]

آمار وبلاگ
  • بازدید امروز : [cb:stat_today_view]
  • بازدید دیروز : [cb:stat_yesterday_view]
  • بازدید این ماه : [cb:stat_this_month_view]
  • بازدید ماه قبل : [cb:stat_last_month_view]
  • کل بازدیدها : [cb:stat_total_view]
  • آخرین بازدید : [cb:stat_last_view_date]
  • آخرین به روز رسانی : [cb:stat_modify_date]
  • تعداد نویسندگان : [cb:stat_total_author]
  • تعداد کل مطالب : [cb:stat_total_post]
درباره
[cb:blog_logo]

[cb:blog_description]
لینک دوستان
پیوندهای روزانه
نویسندگان
جستجو

لوگوی دوستان
کاربردی
[cb:blog_script]
ابر برچسب ها
مرتبط با : [cb:post_category_name] , 

[cb:post_body1] [cb:post_body2]

[cb:post_continue_link]

مطالب مرتبط :
:: [cb:post_related_link_name]


برچسب ها :
[cb:post_tag_name] , 
توسط : [cb:post_author_name] | [cb:post_comment_text] : [cb:post_comment_count] نظر


تعداد صفحات : [cb:pages_total]

 | [cb:pages_no] | 
ابر برچسب ها
مرتبط با : تاریخ , یادداشت , 

بی‎­شک سید جمال­‎ا‎لدین اسدآبادی، از چهره‎­های بزرگ ضداستعماری هست که در جهان اسلام نیز چهره‎­ای محبوب و شناخته شده است. وی سراسر عمر خود را در راه مبارزه با استعمار و سرافرازی پرچم اسلام سپری کرد و در این راه، از هیچ حرکتی دریغ نکرد. اما در برخی از حرکتهای اصلاحی و انقلابی، شاهد این امر هستیم که عده‎­ای نقش سید را بسیار بسیار بزرگتر و پررنگ‎تر از آنچه که هست، نشان می‎­دهند. یکی از آن حرکت‎ها، جنبش یا بهتر بگویم، نهضت تحریم تنباکو است که ریشه و سرآغاز مشروطه است. برای پی­‎بردن به اهمیت این نهضت، جالب است بدانیم که نهضت تحریم، همان نقش 15 خرداد 42 برای انقلاب اسلامی 57 را برای انقلاب مشروطه بازی می‎­کند. جالب‎­تر آن‎که این نهضت هم دقیقا 15 سال قبل از انقلاب مشروطه اتفاق افتاده است.

برای پی­‎بردن به اهمیت نهضت تحریم، باید کتاب‎ها مطالعه شود ولی به همین حد اکتفا کرده و به نقش سیدجمال در این حرکت انقلابی، اشاره می­‎کنیم. آنچه که روشن است، این است که سید هرگز به صورت مستقیم در این نهضت سهیم نبوده است لیکن به علت دو نام‎ه­ی به اصطلاح برخی، بسیار مهم و تاریخی، نامش در این واقعه مطرح می­گردد. گیرنده این دو نامه کسی نیست جز رهبر و مرجع بلامنازع شیعیان جهان، یعنی میرزای شیرازی!

نامه اول سید، قبل از شروع علنی نهضت بود که سید در این نامه، به لزوم اقدام و حرکت سریع میرزا اشاره می‎­کند. اما او در این مرقومه، پا را از گلیم خویش فراتر گذاشت؛ به گونه‎­ای که انتقاد مرحوم مدرس را برانگیخت. شهید مدرس به لحن و مفاد این نامه، بسیار ایراد گرفته است که با توجه به این انتقاد، دو جریان و خط فکری در شیعه ترسیم می‎­شود. هرچند این دو خط درخور تقدیر و در راستای نهضت­های اسلامی و تحولات سیاسی ارزشمند هستند، به نظر می­رسد اصالت یکی بیشتر از دیگری باشد. سید جمال تاثیرات بین‎­المللی و ارزش‎های مبارزاتی فو‎‎‎ق‎­العاده‎­ای داشته است؛ اما بحث اینجا، خائن یا خادم بودن نیست بلکه بحث از اصیل و اصیل­تر است. بی‎­شک خط میرزای شیرازی که امام خمینی به گفته خودشان در این راستا قرار می‎­گیرند، بسیار اصیل‎­تر از خط سید جمال است.

مدرس به این قسمت نامه که مربوط به بانک بوده و خطاب سید به میرزاست، متعرض شده و نقادانه آن را ارزیابی کرده و می‎­گوید: قسمتی از نامه سید به میرزا، درباره بانک است و به نظر می‎­رسد سید، بانک را برای مجتهد بزرگ و پیشوای عظیم­‎الشان شیعیان جهان تا این اندازه خام و بی­‎محتوا معنا کند و بگوید: «بانک، و بانک تو چه می­‎دانی چیست! بانک عبارت از این است که زمام ملت را یکجا به دست دشمنان اسلام داده و مسلمانان را بنده‎­ی آنها نموده و سلطنت و آقایی کفار را بر آنها بپذیرند».[1]

سید که با بیان چنین مطلبی در حقیقت به ساحت پیشوای دین اهانت کرده است، باید بیشتر دقت می‎­کرد تا درمی‎­یافت که قبل از این نامه، میرزای شیرازی بارها به این مسائل اعتراض کرده بود و اگر بانک و دیگر تحفه‎­های فرنگی را بهتر و بیشتر از سید نمی­‎دانست و نمی­‎شناخت، کمتر هم نبود. نکته بعدی میزان تاثیرگذاری این نامه بر میرزا است. واقعیت‎­های تاریخی، جنبه­‎ی  خط­‎دهندگی نامه‎­ی سید به میرزا را تایید نمی‎­کند چرا که این نامه را سید هنگامی که مرحوم سید علی‎­اکبر فال­‎اسیری، مجتهد شیراز و داماد میرزا در زمان تبعیدش و هنگام توقف وی در بصره نوشته است و او واسطه‎­ی رساندن آن به مرحوم میرزا بوده است. چند نکته مهم را باید در اینجا یادآور شد. اول اینکه آیت­‎الله میرزای شیرازی خود، پایه‎­گذار تفکر تحریم بوده و نقطه­‎ی شروع این تفکر، قبل از قیام تنباکو و نقطه­‎ی اوجش در سالهای مبارزه علیه قرارداد رژی بوده است.

دوم اینکه مرام و نحوه‎­ی مبارزات مرحوم میرزا با مرحوم سیدجمال­‎الدین متفاوت بوده است. خط اصلاح­‎گری میرزای شیرازی، اصیل‎­ترین و تاثیرگذارترین تفکر در نهضت‎­ها و حرکتهای سیاسی شیعه در قرن اخیر بوده است. در حالی‎که تفکر و مبارزات سید، بیشتر در حوزه‎­های غیرشیعی و در غیر ایران موثر بوده است. نکته‎­ی بعد آنکه سید نزد میرزا از جایگاه بالایی برخوردار نبوده است چرا که نامه را مستقیما خود به میرزا رسانید بلکه آن را با واسطه مرحوم فال اسیری این کار را کرد، در حالی‎که از بصره تا سامرا راهی نبوده است و نکته­‎ی آخر آنکه هنگامی که میرزای شیرازی از ماهیت امتیاز واگذارشده به انگلستان باخبر شد، پیش از آنکه نامه سید به دست وی رسیده باشد، فتوای تحریم تنباکو را صادر کرده بود.

اما نامه­‌ی دوم سید به میرزا، پس از پیروزی نهضت تحریم تنباکو صادر شد. با توجه به این نامه می­‎توان به این نکته پی برد که در بحبوحه‎­ی قیام تحریم تنباکو، جنبه‎­ی ضداستبدادی فکر سیاسی سیدجمال بیشتر و قوی‎­تر از جنبه‎­ی ضداستعماری بوده است. در حالی‎که در تفکر رهبری میرزا در جنبش تنباکو، جنبه‎­ی ضداستعماری قوی­‎تر از جنبه‎­ی ضداستبدادی بوده است. برای سید سرنگونی ناصرالدین‎­شاه حتی بدون مسئله‎­ی جایگزینی جدی آن مطرح بوده است و این نکته در مجموع تفکر این دو نامه‎­ی سید به میرزا و مخصوصا نامه دوم، به وضوح معلوم است. اما به تعبیر میرزا، «قطع ید فرنگی» مسئله اصلی و فوری و نقطه­‌ی ثقل حرکت تحریم بود که تبعات آن به طور قطع، استبداد را در ایران متزلزل و در انظار، خوار و خفیف می­‎کرد که نمونه‎­ی آن متزلزل شدن قاجاریه بود. ناصرالدین شاه که وی را ظل­‎الله می‎­نامیدند، بعد از واقعه تحریم، به او «شاه‎­باجی سیبیلو» می­‎گفتند و بعد از این، سلطنت دیگر احترام خود را بدست نیاورد تا سقوط دولت قاجار. اگر میرزا روش تند و بی‎­برنامه­‎ی سیدجمال را پیش گرفته بود، قطعا نهضت تحریم هم به سرنوشت مشروطه دچار می‎­شد و حکومتی مستبدتر به نام پهلوی یا هر نام دیگری روی کار می­‎آمد.

پس نتیجه را می‎­توان در این جملات دکتر موسی نجفی خلاصه کرد: « به نظر من، هرچند سیدجمال در قیام تحریم نقش مهمی نداشت، این قیام در چند سال آخر عمر سید، بسیار تاثیرگذار بود. به بیان واضح­‎تر باید گفت بیشتر، قیام تنباکو بر سید تاثیرگذار بوده است تا سید برآن.


[1] - مشروطه‎­شناسی، دکتر موسی نجفی، نشرآرما،ص120



مرتبط با : یادداشت , 

بستر، محلی برای آسودن و استراحت پس از یک روز سخت و طاقت‌فرساست. از قدیم تا به امروز، همراه با تکامل ابزارآلات، بسترها نیز متکامل­تر و بسیار راحت­تر شده­اند. یک سر این طیف را تشک­های مامان­دوزی تشکیل می­دهند که با قرار گرفتن بر روی زمین، تازه موتورشان برای سفر به اعماق رویاها، به کار می­افتاد. و سر دیگر این طیف را تخت­خوابهای فوق­العاده راحت و البته نرم تشکیل می­دهند که با فاصله گرفتن از زمین؛ خیال اهالی خواب و رویا را از این جهت راحت می­کند که هر چه آنها را خواب ببرد، آب نخواهد برد. اما بشر همیشه به فکر آسودگی و راحتی بیشتر بوده و هست. خب هر چه کار فرد مهم­تر، خستگی بیشتر و در نتیجه بستر بزرگتری برای آرامش نیاز می­شود. اصلا فلسفه تخت روان در مصر باستان نیز همین بوده است. حکام و فراعنه مصر که نمی­توانند دست از خدمت به مردم بردارند! می­توانند!؟ از آن طرف هم این تنگی وقت و محدودیت تن آدمی را هم که نمی­توان نادیده گرفت. پس لاجرم در ساعات خواب خود نیز مجبور به سرکشی و بررسی امور می­شدند که برای کاستن خستگی و رفع امور، بستری مناسب نیاز بود و آن نیز دوش چند نفری بود که شغلشان، حمل کردن تخت روان بود و در امر اشتغال­زایی نیز، این امر بسی موثر بود!

خدا لعنت کند این مدرنیته را! اصلا نمی­فهمد که هر چه قدر هم تخت­های آسوده و راحت بیاورد، هرگز نمی­تواند جای آن تخت­های روان را بگیرد! حاکم باید مردمی باشد و در بین مردم حضور داشته باشد. از سوی دیگر تهاجم فرهنگ غربی به کشورهای عربی، جوانها را تنبل و بعضا بیکار کرده است. خب بندگان خدا سران عرب هم، در راستای رفع این بحران، چاره­ای جز رجوع به شیوه فراعنه خدوم ندیدند تا هم بیشتر به امور مملکتی برسند و هم این جوانان را از بیکاری و تنبلی در بیاورند. ولی مشکل اینجاست که امروز با دیروز فراعنه بسیار فرق دارد و امورمملکتی بسی پیچیده­تر و گسترده­تر شده است! فلذا این تخت روان باید بزرگتر باشد و چه بهتر که یک ملتی، برای رهایی از چنگال تمدن غرب، از خواب غفلت بیدار شده و همگی برای کمک به حکام خود، حرکت و جنبشی را راه بیندازند که چون در بستر مناطق اسلامی است، این بیداری هم از جنس اسلامی است. در این راه جهاد لازم است. حتی اگر مردم، خود نتوانستند در خدمت سران خویش باشند، باید با خون خود، بستری برای حکام عرب بسازند.

آری خواب آمریکایی سران عرب در بستر بیداری اسلامی، همان مصداق کف روی آب است! تفاوت کار اینجاست که جای آب را خون گرفته است...!